🕉️ 21 November 2026, Saturday · 04:05:20 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

भूयिष्ठ (पुंलिङ्ग)

अत्यन्त, अत्यन्त असंख्य, या प्रचुर

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाभूयिष्ठःभूयिष्ठौभूयिष्ठाः
द्वितीयाभूयिष्ठम्भूयिष्ठौभूयिष्ठान्
तृतीयाभूयिष्ठेनभूयिष्ठाभ्याम्भूयिष्ठैः
चतुर्थीभूयिष्ठायभूयिष्ठाभ्याम्भूयिष्ठेभ्यः
पञ्चमीभूयिष्ठात् / भूयिष्ठाद्भूयिष्ठाभ्याम्भूयिष्ठेभ्यः
षष्ठीभूयिष्ठस्यभूयिष्ठयोःभूयिष्ठानाम्
सप्तमीभूयिष्ठेभूयिष्ठयोःभूयिष्ठेषु
सम्बोधनहे भूयिष्ठहे भूयिष्ठौहे भूयिष्ठाः

अर्थ: अत्यन्त, अत्यन्त असंख्य, या प्रचुर
संस्कृत: पर्याय: प्रभूत, प्रचुर, प्राज्य, अदभ्र, बहुल

📚 अमरकोश में:
• बहुत/प्रचुर (३.१.६२) — पर्याय: प्रभूत, प्रचुर, प्राज्य, अदभ्र, बहुल, बहु, पुरुहू, पुरु, स्फार, भूयस्

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

भूयिष्ठ (नपुंसकलिङ्ग)

अत्यन्त, अत्यन्त असंख्य, या प्रचुर

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाभूयिष्ठम्भूयिष्ठेभूयिष्ठानि
द्वितीयाभूयिष्ठम्भूयिष्ठेभूयिष्ठानि
तृतीयाभूयिष्ठेनभूयिष्ठाभ्याम्भूयिष्ठैः
चतुर्थीभूयिष्ठायभूयिष्ठाभ्याम्भूयिष्ठेभ्यः
पञ्चमीभूयिष्ठात् / भूयिष्ठाद्भूयिष्ठाभ्याम्भूयिष्ठेभ्यः
षष्ठीभूयिष्ठस्यभूयिष्ठयोःभूयिष्ठानाम्
सप्तमीभूयिष्ठेभूयिष्ठयोःभूयिष्ठेषु
सम्बोधनहे भूयिष्ठहे भूयिष्ठेहे भूयिष्ठानि

अर्थ: अत्यन्त, अत्यन्त असंख्य, या प्रचुर
संस्कृत: पर्याय: प्रभूत, प्रचुर, प्राज्य, अदभ्र, बहुल

📚 अमरकोश में:
• बहुत/प्रचुर (३.१.६२) — पर्याय: प्रभूत, प्रचुर, प्राज्य, अदभ्र, बहुल, बहु, पुरुहू, पुरु, स्फार, भूयस्

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें