🕉️ 20 November 2026, Friday · 03:01:08 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

भूरिदा (स्त्रीलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाभूरिदाभूरिदेभूरिदाः
द्वितीयाभूरिदाम्भूरिदेभूरिदाः
तृतीयाभूरिदयाभूरिदाभ्याम्भूरिदाभिः
चतुर्थीभूरिदायैभूरिदाभ्याम्भूरिदाभ्यः
पञ्चमीभूरिदायाःभूरिदाभ्याम्भूरिदाभ्यः
षष्ठीभूरिदायाःभूरिदयोःभूरिदानाम्
सप्तमीभूरिदायाम्भूरिदयोःभूरिदासु
सम्बोधनहे भूरिदेहे भूरिदेहे भूरिदाः

अर्थ: —
English: ‘much-giving’, liberal, munificent, BhP.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

भूरिदा (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाभूरिदाःभूरिदौभूरिदाः
द्वितीयाभूरिदाम्भूरिदौभूरिदः
तृतीयाभूरिदाभूरिदाभ्याम्भूरिदाभिः
चतुर्थीभूरिदेभूरिदाभ्याम्भूरिदाभ्यः
पञ्चमीभूरिदःभूरिदाभ्याम्भूरिदाभ्यः
षष्ठीभूरिदःभूरिदोःभूरिदाम्
सप्तमीभूरिदिभूरिदोःभूरिदासु
सम्बोधनहे भूरिदाःहे भूरिदौहे भूरिदाः

अर्थ: —
English: = -द, RV.; TBr.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

भूरिदा (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाभूरिदम्भूरिदेभूरिदानि
द्वितीयाभूरिदम्भूरिदेभूरिदानि
तृतीयाभूरिदेनभूरिदाभ्याम्भूरिदैः
चतुर्थीभूरिदायभूरिदाभ्याम्भूरिदेभ्यः
पञ्चमीभूरिदात् / भूरिदाद्भूरिदाभ्याम्भूरिदेभ्यः
षष्ठीभूरिदस्यभूरिदयोःभूरिदानाम्
सप्तमीभूरिदेभूरिदयोःभूरिदेषु
सम्बोधनहे भूरिदहे भूरिदेहे भूरिदानि

अर्थ: —
English: = -द, RV.; TBr.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें