🕉️ 20 November 2026, Friday · 06:46:26 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

भूष्णु (पुंलिङ्ग)

होने वाला, बनने वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाभूष्णुःभूष्णूभूष्णवः
द्वितीयाभूष्णुम्भूष्णूभूष्णून्
तृतीयाभूष्णुनाभूष्णुभ्याम्भूष्णुभिः
चतुर्थीभूष्णवेभूष्णुभ्याम्भूष्णुभ्यः
पञ्चमीभूष्णोःभूष्णुभ्याम्भूष्णुभ्यः
षष्ठीभूष्णोःभूष्ण्वोःभूष्णूनाम्
सप्तमीभूष्णौभूष्ण्वोःभूष्णुषु
सम्बोधनहे भूष्णोहे भूष्णूहे भूष्णवः

अर्थ: होने वाला, बनने वाला
संस्कृत: पर्याय: भविष्णु, भवितृ

📚 अमरकोश में:
• होने वाला (३.१.२९) — पर्याय: भविष्णु, भविता

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

भूष्णु (स्त्रीलिङ्ग)

होने वाला, बनने वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाभूष्णुःभूष्णूभूष्णवः
द्वितीयाभूष्णुम्भूष्णूभूष्णूः
तृतीयाभूष्ण्वाभूष्णुभ्याम्भूष्णुभिः
चतुर्थीभूष्णवे / भूष्ण्वैभूष्णुभ्याम्भूष्णुभ्यः
पञ्चमीभूष्णोः / भूष्ण्वाःभूष्णुभ्याम्भूष्णुभ्यः
षष्ठीभूष्णोः / भूष्ण्वाःभूष्ण्वोःभूष्णूनाम्
सप्तमीभूष्णौ / भूष्ण्वाम्भूष्ण्वोःभूष्णुषु
सम्बोधनहे भूष्णोहे भूष्णूहे भूष्णवः

अर्थ: होने वाला, बनने वाला
संस्कृत: पर्याय: भविष्णु, भवितृ

📚 अमरकोश में:
• होने वाला (३.१.२९) — पर्याय: भविष्णु, भविता

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

भूष्णु (नपुंसकलिङ्ग)

होने वाला, बनने वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाभूष्णुभूष्णुनीभूष्णूनि
द्वितीयाभूष्णुभूष्णुनीभूष्णूनि
तृतीयाभूष्णुनाभूष्णुभ्याम्भूष्णुभिः
चतुर्थीभूष्णुने / भूष्णवेभूष्णुभ्याम्भूष्णुभ्यः
पञ्चमीभूष्णुनः / भूष्णोःभूष्णुभ्याम्भूष्णुभ्यः
षष्ठीभूष्णुनः / भूष्णोःभूष्णुनोः / भूष्ण्वोःभूष्णूनाम्
सप्तमीभूष्णुनि / भूष्णौभूष्णुनोः / भूष्ण्वोःभूष्णुषु
सम्बोधनहे भूष्णु / हे भूष्णोहे भूष्णुनीहे भूष्णूनि

अर्थ: होने वाला, बनने वाला
संस्कृत: पर्याय: भविष्णु, भवितृ

📚 अमरकोश में:
• होने वाला (३.१.२९) — पर्याय: भविष्णु, भविता

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें