🕉️ 22 November 2026, Sunday · 06:53:20 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

भेदकृत् (पुंलिङ्ग)

फूट के बीज बोने वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाभेदकृत् / भेदकृद्भेदकृतौभेदकृतः
द्वितीयाभेदकृतम्भेदकृतौभेदकृतः
तृतीयाभेदकृताभेदकृद्भ्याम्भेदकृद्भिः
चतुर्थीभेदकृतेभेदकृद्भ्याम्भेदकृद्भ्यः
पञ्चमीभेदकृतःभेदकृद्भ्याम्भेदकृद्भ्यः
षष्ठीभेदकृतःभेदकृतोःभेदकृताम्
सप्तमीभेदकृतिभेदकृतोःभेदकृत्सु
सम्बोधनहे भेदकृत् / हे भेदकृद्हे भेदकृतौहे भेदकृतः

अर्थ: फूट के बीज बोने वाला

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

भेदकृत् (स्त्रीलिङ्ग)

फूट के बीज बोने वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाभेदकृत् / भेदकृद्भेदकृतौभेदकृतः
द्वितीयाभेदकृतम्भेदकृतौभेदकृतः
तृतीयाभेदकृताभेदकृद्भ्याम्भेदकृद्भिः
चतुर्थीभेदकृतेभेदकृद्भ्याम्भेदकृद्भ्यः
पञ्चमीभेदकृतःभेदकृद्भ्याम्भेदकृद्भ्यः
षष्ठीभेदकृतःभेदकृतोःभेदकृताम्
सप्तमीभेदकृतिभेदकृतोःभेदकृत्सु
सम्बोधनहे भेदकृत् / हे भेदकृद्हे भेदकृतौहे भेदकृतः

अर्थ: फूट के बीज बोने वाला

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

भेदकृत् (नपुंसकलिङ्ग)

फूट के बीज बोने वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाभेदकृत् / भेदकृद्भेदकृतीभेदकृन्ति
द्वितीयाभेदकृत् / भेदकृद्भेदकृतीभेदकृन्ति / भेदकानि
तृतीयाभेदक्ना / भेदकृताभेदकृद्भ्याम् / भेदकभ्याम्भेदकृद्भिः / भेदकभिः
चतुर्थीभेदक्ने / भेदकृतेभेदकृद्भ्याम् / भेदकभ्याम्भेदकृद्भ्यः / भेदकभ्यः
पञ्चमीभेदक्नः / भेदकृतःभेदकृद्भ्याम् / भेदकभ्याम्भेदकृद्भ्यः / भेदकभ्यः
षष्ठीभेदक्नः / भेदकृतःभेदक्नोः / भेदकृतोःभेदक्नाम् / भेदकृताम्
सप्तमीभेदकनि / भेदक्नि / भेदकृतिभेदक्नोः / भेदकृतोःभेदकृत्सु / भेदकसु
सम्बोधनहे भेदकृत् / हे भेदकृद्हे भेदकृतीहे भेदकृन्ति

अर्थ: फूट के बीज बोने वाला

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें