🕉️ 22 November 2026, Sunday · 12:22:34 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

भोजनन्द (पुंलिङ्ग)

भोज (उदार, दानशील) + नन्द (आनन्द, सुख)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाभोजनन्दःभोजनन्दौभोजनन्दाः
द्वितीयाभोजनन्दम्भोजनन्दौभोजनन्दान्
तृतीयाभोजनन्देनभोजनन्दाभ्याम्भोजनन्दैः
चतुर्थीभोजनन्दायभोजनन्दाभ्याम्भोजनन्देभ्यः
पञ्चमीभोजनन्दात् / भोजनन्दाद्भोजनन्दाभ्याम्भोजनन्देभ्यः
षष्ठीभोजनन्दस्यभोजनन्दयोःभोजनन्दानाम्
सप्तमीभोजनन्देभोजनन्दयोःभोजनन्देषु
सम्बोधनहे भोजनन्दहे भोजनन्दौहे भोजनन्दाः

अर्थ: भोज (उदार, दानशील) + नन्द (आनन्द, सुख)
English: N. of an author, Cat. (rather भजनानन्द).

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें