🕉️ 19 November 2026, Thursday · 05:27:57 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

भोज् (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाभोक् / भोग्भोजौभोजः
द्वितीयाभोजम्भोजौभोजः
तृतीयाभोजाभोग्भ्याम्भोग्भिः
चतुर्थीभोजेभोग्भ्याम्भोग्भ्यः
पञ्चमीभोजःभोग्भ्याम्भोग्भ्यः
षष्ठीभोजःभोजोःभोजाम्
सप्तमीभोजिभोजोःभोक्षु
सम्बोधनहे भोक् / हे भोग्हे भोजौहे भोजः

अर्थ: —
English: in अ-भोग्-घ॑न् q.v.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

भोज् (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाभोक् / भोग्भोजीभोञ्जि
द्वितीयाभोक् / भोग्भोजीभोञ्जि
तृतीयाभोजाभोग्भ्याम्भोग्भिः
चतुर्थीभोजेभोग्भ्याम्भोग्भ्यः
पञ्चमीभोजःभोग्भ्याम्भोग्भ्यः
षष्ठीभोजःभोजोःभोजाम्
सप्तमीभोजिभोजोःभोक्षु
सम्बोधनहे भोक् / हे भोग्हे भोजीहे भोञ्जि

अर्थ: —
English: in अ-भोग्-घ॑न् q.v.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें