🕉️ 23 November 2026, Monday · 03:55:38 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

भोज्यत्व (नपुंसकलिङ्ग)

जो खाया जा सके

🔎 आपका लिखा रूप भोज्यत्व = प्रथमा विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाभोज्यत्वम्भोज्यत्वेभोज्यत्वानि
द्वितीयाभोज्यत्वम्भोज्यत्वेभोज्यत्वानि
तृतीयाभोज्यत्वेनभोज्यत्वाभ्याम्भोज्यत्वैः
चतुर्थीभोज्यत्वायभोज्यत्वाभ्याम्भोज्यत्वेभ्यः
पञ्चमीभोज्यत्वात् / भोज्यत्वाद्भोज्यत्वाभ्याम्भोज्यत्वेभ्यः
षष्ठीभोज्यत्वस्यभोज्यत्वयोःभोज्यत्वानाम्
सप्तमीभोज्यत्वेभोज्यत्वयोःभोज्यत्वेषु
सम्बोधनहे भोज्यत्वहे भोज्यत्वेहे भोज्यत्वानि

अर्थ: जो खाया जा सके

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬