🕉️ 20 November 2026, Friday · 04:48:53 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

भ्रंशन (पुंलिङ्ग)

नीचे फेंक देने वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाभ्रंशनःभ्रंशनौभ्रंशनाः
द्वितीयाभ्रंशनम्भ्रंशनौभ्रंशनान्
तृतीयाभ्रंशनेनभ्रंशनाभ्याम्भ्रंशनैः
चतुर्थीभ्रंशनायभ्रंशनाभ्याम्भ्रंशनेभ्यः
पञ्चमीभ्रंशनात् / भ्रंशनाद्भ्रंशनाभ्याम्भ्रंशनेभ्यः
षष्ठीभ्रंशनस्यभ्रंशनयोःभ्रंशनानाम्
सप्तमीभ्रंशनेभ्रंशनयोःभ्रंशनेषु
सम्बोधनहे भ्रंशनहे भ्रंशनौहे भ्रंशनाः

अर्थ: नीचे फेंक देने वाला

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

भ्रंशन (नपुंसकलिङ्ग)

नीचे फेंक देने वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाभ्रंशनम्भ्रंशनेभ्रंशनानि
द्वितीयाभ्रंशनम्भ्रंशनेभ्रंशनानि
तृतीयाभ्रंशनेनभ्रंशनाभ्याम्भ्रंशनैः
चतुर्थीभ्रंशनायभ्रंशनाभ्याम्भ्रंशनेभ्यः
पञ्चमीभ्रंशनात् / भ्रंशनाद्भ्रंशनाभ्याम्भ्रंशनेभ्यः
षष्ठीभ्रंशनस्यभ्रंशनयोःभ्रंशनानाम्
सप्तमीभ्रंशनेभ्रंशनयोःभ्रंशनेषु
सम्बोधनहे भ्रंशनहे भ्रंशनेहे भ्रंशनानि

अर्थ: नीचे फेंक देने वाला

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें