🕉️ 22 November 2026, Sunday · 03:33:44 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

भ्रकुटि (स्त्रीलिङ्ग)

शब्दरूप

🔎 आपका लिखा रूप भ्रकुटी = प्रथमा विभक्ति, द्विवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाभ्रकुटिःभ्रकुटीभ्रकुटयः
द्वितीयाभ्रकुटिम्भ्रकुटीभ्रकुटीः
तृतीयाभ्रकुट्याभ्रकुटिभ्याम्भ्रकुटिभिः
चतुर्थीभ्रकुटये / भ्रकुट्यैभ्रकुटिभ्याम्भ्रकुटिभ्यः
पञ्चमीभ्रकुटेः / भ्रकुट्याःभ्रकुटिभ्याम्भ्रकुटिभ्यः
षष्ठीभ्रकुटेः / भ्रकुट्याःभ्रकुट्योःभ्रकुटीनाम्
सप्तमीभ्रकुटौ / भ्रकुट्याम्भ्रकुट्योःभ्रकुटिषु
सम्बोधनहे भ्रकुटेहे भ्रकुटीहे भ्रकुटयः

अर्थ: —
संस्कृत: क्रोधादिजनितभ्रूलता · पर्याय: भ्रुकुटि, भ्रूकुटि

📚 अमरकोश में:
• भौंह चढ़ाना (१.७.३८) — पर्याय: भ्रुकुटि, भ्रूकुटि

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬