🕉️ 20 November 2026, Friday · 03:27:12 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

भ्रमत् (पुंलिङ्ग)

घूमना, टहलना आदि

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाभ्रमान्भ्रमन्तौभ्रमन्तः
द्वितीयाभ्रमन्तम्भ्रमन्तौभ्रमतः
तृतीयाभ्रमताभ्रमद्भ्याम्भ्रमद्भिः
चतुर्थीभ्रमतेभ्रमद्भ्याम्भ्रमद्भ्यः
पञ्चमीभ्रमतःभ्रमद्भ्याम्भ्रमद्भ्यः
षष्ठीभ्रमतःभ्रमतोःभ्रमताम्
सप्तमीभ्रमतिभ्रमतोःभ्रमत्सु
सम्बोधनहे भ्रमन्हे भ्रमन्तौहे भ्रमन्तः

अर्थ: घूमना, टहलना आदि

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

भ्रमत् (स्त्रीलिङ्ग)

घूमना, टहलना आदि

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाभ्रमत् / भ्रमद्भ्रमतौभ्रमतः
द्वितीयाभ्रमतम्भ्रमतौभ्रमतः
तृतीयाभ्रमताभ्रमद्भ्याम्भ्रमद्भिः
चतुर्थीभ्रमतेभ्रमद्भ्याम्भ्रमद्भ्यः
पञ्चमीभ्रमतःभ्रमद्भ्याम्भ्रमद्भ्यः
षष्ठीभ्रमतःभ्रमतोःभ्रमताम्
सप्तमीभ्रमतिभ्रमतोःभ्रमत्सु
सम्बोधनहे भ्रमत् / हे भ्रमद्हे भ्रमतौहे भ्रमतः

अर्थ: घूमना, टहलना आदि

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

भ्रमत् (नपुंसकलिङ्ग)

घूमना, टहलना आदि

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाभ्रमत् / भ्रमद्भ्रमतीभ्रमन्ति
द्वितीयाभ्रमत् / भ्रमद्भ्रमतीभ्रमन्ति
तृतीयाभ्रमताभ्रमद्भ्याम्भ्रमद्भिः
चतुर्थीभ्रमतेभ्रमद्भ्याम्भ्रमद्भ्यः
पञ्चमीभ्रमतःभ्रमद्भ्याम्भ्रमद्भ्यः
षष्ठीभ्रमतःभ्रमतोःभ्रमताम्
सप्तमीभ्रमतिभ्रमतोःभ्रमत्सु
सम्बोधनहे भ्रमत् / हे भ्रमद्हे भ्रमतीहे भ्रमन्ति

अर्थ: घूमना, टहलना आदि

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें