🕉️ 23 November 2026, Monday · 03:15:14 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

भ्रमरालक (पुंलिङ्ग)

मस्तक पर की लट

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाभ्रमरालकःभ्रमरालकौभ्रमरालकाः
द्वितीयाभ्रमरालकम्भ्रमरालकौभ्रमरालकान्
तृतीयाभ्रमरालकेनभ्रमरालकाभ्याम्भ्रमरालकैः
चतुर्थीभ्रमरालकायभ्रमरालकाभ्याम्भ्रमरालकेभ्यः
पञ्चमीभ्रमरालकात् / भ्रमरालकाद्भ्रमरालकाभ्याम्भ्रमरालकेभ्यः
षष्ठीभ्रमरालकस्यभ्रमरालकयोःभ्रमरालकानाम्
सप्तमीभ्रमरालकेभ्रमरालकयोःभ्रमरालकेषु
सम्बोधनहे भ्रमरालकहे भ्रमरालकौहे भ्रमरालकाः

अर्थ: मस्तक पर की लट

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

भ्रमरालक (नपुंसकलिङ्ग)

मस्तक पर की लट

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाभ्रमरालकम्भ्रमरालकेभ्रमरालकानि
द्वितीयाभ्रमरालकम्भ्रमरालकेभ्रमरालकानि
तृतीयाभ्रमरालकेनभ्रमरालकाभ्याम्भ्रमरालकैः
चतुर्थीभ्रमरालकायभ्रमरालकाभ्याम्भ्रमरालकेभ्यः
पञ्चमीभ्रमरालकात् / भ्रमरालकाद्भ्रमरालकाभ्याम्भ्रमरालकेभ्यः
षष्ठीभ्रमरालकस्यभ्रमरालकयोःभ्रमरालकानाम्
सप्तमीभ्रमरालकेभ्रमरालकयोःभ्रमरालकेषु
सम्बोधनहे भ्रमरालकहे भ्रमरालकेहे भ्रमरालकानि

अर्थ: मस्तक पर की लट
English: ‘bee-curl’, a curl on the forehead, L.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬