🕉️ 19 November 2026, Thursday · 05:09:50 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

भ्रमि (स्त्रीलिङ्ग)

आवर्तन, मोड़, चक्राकार गति, इधर-उधर घुमना, क्रान्ति

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाभ्रमिःभ्रमीभ्रमयः
द्वितीयाभ्रमिम्भ्रमीभ्रमीः
तृतीयाभ्रम्याभ्रमिभ्याम्भ्रमिभिः
चतुर्थीभ्रमये / भ्रम्यैभ्रमिभ्याम्भ्रमिभ्यः
पञ्चमीभ्रमेः / भ्रम्याःभ्रमिभ्याम्भ्रमिभ्यः
षष्ठीभ्रमेः / भ्रम्याःभ्रम्योःभ्रमीणाम्
सप्तमीभ्रमौ / भ्रम्याम्भ्रम्योःभ्रमिषु
सम्बोधनहे भ्रमेहे भ्रमीहे भ्रमयः

अर्थ: आवर्तन, मोड़, चक्राकार गति, इधर-उधर घुमना, क्रान्ति
संस्कृत: पर्याय: भ्रम

📚 अमरकोश में:
• घूमना (३.२.९) — पर्याय: भ्रम

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

भ्रमि (पुंलिङ्ग)

आवर्तन, मोड़, चक्राकार गति, इधर-उधर घुमना, क्रान्ति

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाभ्रमिःभ्रमीभ्रमयः
द्वितीयाभ्रमिम्भ्रमीभ्रमीन्
तृतीयाभ्रमिणाभ्रमिभ्याम्भ्रमिभिः
चतुर्थीभ्रमयेभ्रमिभ्याम्भ्रमिभ्यः
पञ्चमीभ्रमेःभ्रमिभ्याम्भ्रमिभ्यः
षष्ठीभ्रमेःभ्रम्योःभ्रमीणाम्
सप्तमीभ्रमौभ्रम्योःभ्रमिषु
सम्बोधनहे भ्रमेहे भ्रमीहे भ्रमयः

अर्थ: आवर्तन, मोड़, चक्राकार गति, इधर-उधर घुमना, क्रान्ति
संस्कृत: पर्याय: भ्रम
English: turning round, revolving (cf. संवत्सर-, स्वयव्-भ्°)

📚 अमरकोश में:
• घूमना (३.२.९) — पर्याय: भ्रम

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

भ्रमि (नपुंसकलिङ्ग)

आवर्तन, मोड़, चक्राकार गति, इधर-उधर घुमना, क्रान्ति

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाभ्रमिभ्रमिणीभ्रमीणि
द्वितीयाभ्रमिभ्रमिणीभ्रमीणि
तृतीयाभ्रमिणाभ्रमिभ्याम्भ्रमिभिः
चतुर्थीभ्रमिणे / भ्रमयेभ्रमिभ्याम्भ्रमिभ्यः
पञ्चमीभ्रमिणः / भ्रमेःभ्रमिभ्याम्भ्रमिभ्यः
षष्ठीभ्रमिणः / भ्रमेःभ्रमिणोः / भ्रम्योःभ्रमीणाम्
सप्तमीभ्रमिणि / भ्रमौभ्रमिणोः / भ्रम्योःभ्रमिषु
सम्बोधनहे भ्रमि / हे भ्रमेहे भ्रमिणीहे भ्रमीणि

अर्थ: आवर्तन, मोड़, चक्राकार गति, इधर-उधर घुमना, क्रान्ति
संस्कृत: पर्याय: भ्रम
English: turning round, revolving (cf. संवत्सर-, स्वयव्-भ्°)

📚 अमरकोश में:
• घूमना (३.२.९) — पर्याय: भ्रम

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें