🕉️ 20 November 2026, Friday · 12:30:44 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

मक्षु (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

🔎 आपका लिखा रूप मक्षू = प्रथमा विभक्ति, द्विवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामक्षुःमक्षूमक्षवः
द्वितीयामक्षुम्मक्षूमक्षून्
तृतीयामक्षुणामक्षुभ्याम्मक्षुभिः
चतुर्थीमक्षवेमक्षुभ्याम्मक्षुभ्यः
पञ्चमीमक्षोःमक्षुभ्याम्मक्षुभ्यः
षष्ठीमक्षोःमक्ष्वोःमक्षूणाम्
सप्तमीमक्षौमक्ष्वोःमक्षुषु
सम्बोधनहे मक्षोहे मक्षूहे मक्षवः

अर्थ: —
English: only instr. pl. मक्षु॑भीः (or मक्षू॑भिः; cf. मक्षू॑), quickly, promptly, RV. viii, 46, 6

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें