🕉️ 21 November 2026, Saturday · 09:01:49 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

मक्षूयु (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामक्षूयुःमक्षूयूमक्षूयवः
द्वितीयामक्षूयुम्मक्षूयूमक्षूयून्
तृतीयामक्षूयुणामक्षूयुभ्याम्मक्षूयुभिः
चतुर्थीमक्षूयवेमक्षूयुभ्याम्मक्षूयुभ्यः
पञ्चमीमक्षूयोःमक्षूयुभ्याम्मक्षूयुभ्यः
षष्ठीमक्षूयोःमक्षूय्वोःमक्षूयूणाम्
सप्तमीमक्षूयौमक्षूय्वोःमक्षूयुषु
सम्बोधनहे मक्षूयोहे मक्षूयूहे मक्षूयवः

अर्थ: —
English: quick, rapid, fleet (as horses), RV. vii, 74, 3.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

मक्षूयु (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामक्षूयुमक्षूयुणीमक्षूयूणि
द्वितीयामक्षूयुमक्षूयुणीमक्षूयूणि
तृतीयामक्षूयुणामक्षूयुभ्याम्मक्षूयुभिः
चतुर्थीमक्षूयुणे / मक्षूयवेमक्षूयुभ्याम्मक्षूयुभ्यः
पञ्चमीमक्षूयुणः / मक्षूयोःमक्षूयुभ्याम्मक्षूयुभ्यः
षष्ठीमक्षूयुणः / मक्षूयोःमक्षूयुणोः / मक्षूय्वोःमक्षूयूणाम्
सप्तमीमक्षूयुणि / मक्षूयौमक्षूयुणोः / मक्षूय्वोःमक्षूयुषु
सम्बोधनहे मक्षूयु / हे मक्षूयोहे मक्षूयुणीहे मक्षूयूणि

अर्थ: —
English: quick, rapid, fleet (as horses), RV. vii, 74, 3.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें