🕉️ 23 November 2026, Monday · 02:32:33 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

मखवह्नि (पुंलिङ्ग)

मख (यज्ञ, यज्ञविषयक कृत्य) + वह्नि (अग्नि)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामखवह्निःमखवह्नीमखवह्नयः
द्वितीयामखवह्निम्मखवह्नीमखवह्नीन्
तृतीयामखवह्निनामखवह्निभ्याम्मखवह्निभिः
चतुर्थीमखवह्नयेमखवह्निभ्याम्मखवह्निभ्यः
पञ्चमीमखवह्नेःमखवह्निभ्याम्मखवह्निभ्यः
षष्ठीमखवह्नेःमखवह्न्योःमखवह्नीनाम्
सप्तमीमखवह्नौमखवह्न्योःमखवह्निषु
सम्बोधनहे मखवह्नेहे मखवह्नीहे मखवह्नयः

अर्थ: मख (यज्ञ, यज्ञविषयक कृत्य) + वह्नि (अग्नि)
English: sacrificial fire, L.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬