🕉️ 20 November 2026, Friday · 12:07:18 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

मघवन् (पुंलिङ्ग)

मह् पूजायां कनिन्, नि.हस्य घः, वुगागमस्च

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामघवा / मघवान्मघवन्तौ / मघवानौमघवन्तः / मघवानः
द्वितीयामघवन्तम् / मघवानम्मघवन्तौ / मघवानौमघवतः / मघोनः
तृतीयामघवता / मघोनामघवद्भ्याम् / मघवभ्याम्मघवद्भिः / मघवभिः
चतुर्थीमघवते / मघोनेमघवद्भ्याम् / मघवभ्याम्मघवद्भ्यः / मघवभ्यः
पञ्चमीमघवतः / मघोनःमघवद्भ्याम् / मघवभ्याम्मघवद्भ्यः / मघवभ्यः
षष्ठीमघवतः / मघोनःमघवतोः / मघोनोःमघवताम् / मघोनाम्
सप्तमीमघवति / मघोनिमघवतोः / मघोनोःमघवत्सु / मघवसु
सम्बोधनहे मघवन्हे मघवन्तौ / हे मघवानौहे मघवन्तः / हे मघवानः

अर्थ: मह् पूजायां कनिन्, नि.हस्य घः, वुगागमस्च
संस्कृत: पर्याय: इन्द्र, मरुत्वत्, बिडौजस्, पाकशासन, वृद्धश्रवस्

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

मघवन् (नपुंसकलिङ्ग)

मह् पूजायां कनिन्, नि.हस्य घः, वुगागमस्च

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामघवमघवनीमघवानि
द्वितीयामघवमघवनीमघवानि
तृतीयामघवनामघवभ्याम्मघवभिः
चतुर्थीमघवनेमघवभ्याम्मघवभ्यः
पञ्चमीमघवनःमघवभ्याम्मघवभ्यः
षष्ठीमघवनःमघवनोःमघवनाम्
सप्तमीमघवनिमघवनोःमघवसु
सम्बोधनहे मघवन् / हे मघवहे मघवनीहे मघवानि

अर्थ: मह् पूजायां कनिन्, नि.हस्य घः, वुगागमस्च
संस्कृत: पर्याय: इन्द्र, मरुत्वत्, बिडौजस्, पाकशासन, वृद्धश्रवस्
English: (मघ॑-.) (middle stem मघ॑-वत् [which may be used throughout], weak stem मघो॑न्; nom. m. मघ॑वा or °वान् f. मघो॑न

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें