🕉️ 20 November 2026, Friday · 12:49:30 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

मञ्चन (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामञ्चनःमञ्चनौमञ्चनाः
द्वितीयामञ्चनम्मञ्चनौमञ्चनान्
तृतीयामञ्चनेनमञ्चनाभ्याम्मञ्चनैः
चतुर्थीमञ्चनायमञ्चनाभ्याम्मञ्चनेभ्यः
पञ्चमीमञ्चनात् / मञ्चनाद्मञ्चनाभ्याम्मञ्चनेभ्यः
षष्ठीमञ्चनस्यमञ्चनयोःमञ्चनानाम्
सप्तमीमञ्चनेमञ्चनयोःमञ्चनेषु
सम्बोधनहे मञ्चनहे मञ्चनौहे मञ्चनाः

अर्थ: —
English: (with आचार्य) N. of a teacher (father of Śiṅgāya), Cat.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

मञ्चन (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामञ्चनम्मञ्चनेमञ्चनानि
द्वितीयामञ्चनम्मञ्चनेमञ्चनानि
तृतीयामञ्चनेनमञ्चनाभ्याम्मञ्चनैः
चतुर्थीमञ्चनायमञ्चनाभ्याम्मञ्चनेभ्यः
पञ्चमीमञ्चनात् / मञ्चनाद्मञ्चनाभ्याम्मञ्चनेभ्यः
षष्ठीमञ्चनस्यमञ्चनयोःमञ्चनानाम्
सप्तमीमञ्चनेमञ्चनयोःमञ्चनेषु
सम्बोधनहे मञ्चनहे मञ्चनेहे मञ्चनानि

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें