🕉️ 22 November 2026, Sunday · 07:06:28 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

मण्डितृ (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामण्डितामण्डितारौमण्डितारः
द्वितीयामण्डितारम्मण्डितारौमण्डितॄन्
तृतीयामण्डित्रामण्डितृभ्याम्मण्डितृभिः
चतुर्थीमण्डित्रेमण्डितृभ्याम्मण्डितृभ्यः
पञ्चमीमण्डितुःमण्डितृभ्याम्मण्डितृभ्यः
षष्ठीमण्डितुःमण्डित्रोःमण्डितॄणाम्
सप्तमीमण्डितरिमण्डित्रोःमण्डितृषु
सम्बोधनहे मण्डितःहे मण्डितारौहे मण्डितारः

अर्थ: —
English: adorning, one who adorns (= ornament), Bālar.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

मण्डितृ (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामण्डितृमण्डितृणीमण्डितॄणि
द्वितीयामण्डितृमण्डितृणीमण्डितॄणि
तृतीयामण्डितृणा / मण्डित्रामण्डितृभ्याम्मण्डितृभिः
चतुर्थीमण्डितृणे / मण्डित्रेमण्डितृभ्याम्मण्डितृभ्यः
पञ्चमीमण्डितृणः / मण्डितुःमण्डितृभ्याम्मण्डितृभ्यः
षष्ठीमण्डितृणः / मण्डितुःमण्डितृणोः / मण्डित्रोःमण्डितॄणाम्
सप्तमीमण्डितृणि / मण्डितरिमण्डितृणोः / मण्डित्रोःमण्डितृषु
सम्बोधनहे मण्डितृ / हे मण्डितःहे मण्डितृणीहे मण्डितॄणि

अर्थ: —
English: adorning, one who adorns (= ornament), Bālar.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬