🕉️ 23 November 2026, Monday · 01:56:57 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

मतिध्वज (पुंलिङ्ग)

मति (सोचना, विचार) + ध्वज (ध्वज, झण्डा)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामतिध्वजःमतिध्वजौमतिध्वजाः
द्वितीयामतिध्वजम्मतिध्वजौमतिध्वजान्
तृतीयामतिध्वजेनमतिध्वजाभ्याम्मतिध्वजैः
चतुर्थीमतिध्वजायमतिध्वजाभ्याम्मतिध्वजेभ्यः
पञ्चमीमतिध्वजात् / मतिध्वजाद्मतिध्वजाभ्याम्मतिध्वजेभ्यः
षष्ठीमतिध्वजस्यमतिध्वजयोःमतिध्वजानाम्
सप्तमीमतिध्वजेमतिध्वजयोःमतिध्वजेषु
सम्बोधनहे मतिध्वजहे मतिध्वजौहे मतिध्वजाः

अर्थ: मति (सोचना, विचार) + ध्वज (ध्वज, झण्डा)
English: N. of a nephew of Śaskya-paṇḍita, Buddh.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬