🕉️ 20 November 2026, Friday · 11:24:03 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

मत्कुण (पुंलिङ्ग)

ततः कर्म.स . " खटमल

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामत्कुणःमत्कुणौमत्कुणाः
द्वितीयामत्कुणम्मत्कुणौमत्कुणान्
तृतीयामत्कुणेनमत्कुणाभ्याम्मत्कुणैः
चतुर्थीमत्कुणायमत्कुणाभ्याम्मत्कुणेभ्यः
पञ्चमीमत्कुणात् / मत्कुणाद्मत्कुणाभ्याम्मत्कुणेभ्यः
षष्ठीमत्कुणस्यमत्कुणयोःमत्कुणानाम्
सप्तमीमत्कुणेमत्कुणयोःमत्कुणेषु
सम्बोधनहे मत्कुणहे मत्कुणौहे मत्कुणाः

अर्थ: ततः कर्म.स . " खटमल

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

मत्कुण (नपुंसकलिङ्ग)

टांगो या जंघाओं के लिए कवच

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामत्कुणम्मत्कुणेमत्कुणानि
द्वितीयामत्कुणम्मत्कुणेमत्कुणानि
तृतीयामत्कुणेनमत्कुणाभ्याम्मत्कुणैः
चतुर्थीमत्कुणायमत्कुणाभ्याम्मत्कुणेभ्यः
पञ्चमीमत्कुणात् / मत्कुणाद्मत्कुणाभ्याम्मत्कुणेभ्यः
षष्ठीमत्कुणस्यमत्कुणयोःमत्कुणानाम्
सप्तमीमत्कुणेमत्कुणयोःमत्कुणेषु
सम्बोधनहे मत्कुणहे मत्कुणेहे मत्कुणानि

अर्थ: टांगो या जंघाओं के लिए कवच

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें