🕉️ 22 November 2026, Sunday · 02:33:09 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

मत्तकीश (पुंलिङ्ग)

मत्त (नशे में चूर, मतवाला) + कीश (लंगूर, बन्दर)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामत्तकीशःमत्तकीशौमत्तकीशाः
द्वितीयामत्तकीशम्मत्तकीशौमत्तकीशान्
तृतीयामत्तकीशेनमत्तकीशाभ्याम्मत्तकीशैः
चतुर्थीमत्तकीशायमत्तकीशाभ्याम्मत्तकीशेभ्यः
पञ्चमीमत्तकीशात् / मत्तकीशाद्मत्तकीशाभ्याम्मत्तकीशेभ्यः
षष्ठीमत्तकीशस्यमत्तकीशयोःमत्तकीशानाम्
सप्तमीमत्तकीशेमत्तकीशयोःमत्तकीशेषु
सम्बोधनहे मत्तकीशहे मत्तकीशौहे मत्तकीशाः

अर्थ: मत्त (नशे में चूर, मतवाला) + कीश (लंगूर, बन्दर)
English: an elephant, L.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬