🕉️ 19 November 2026, Thursday · 02:16:05 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

मदकल (पुंलिङ्ग)

मृदुभाषी, अव्यक्तभाषी, अस्पष्टभाषी

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामदकलःमदकलौमदकलाः
द्वितीयामदकलम्मदकलौमदकलान्
तृतीयामदकलेनमदकलाभ्याम्मदकलैः
चतुर्थीमदकलायमदकलाभ्याम्मदकलेभ्यः
पञ्चमीमदकलात् / मदकलाद्मदकलाभ्याम्मदकलेभ्यः
षष्ठीमदकलस्यमदकलयोःमदकलानाम्
सप्तमीमदकलेमदकलयोःमदकलेषु
सम्बोधनहे मदकलहे मदकलौहे मदकलाः

अर्थ: मृदुभाषी, अव्यक्तभाषी, अस्पष्टभाषी
संस्कृत: पर्याय: मदोत्कट

📚 अमरकोश में:
• मद से मस्त हाथी (२.८.३५) — पर्याय: मदोत्कट

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

मदकल (नपुंसकलिङ्ग)

मृदुभाषी, अव्यक्तभाषी, अस्पष्टभाषी

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामदकलम्मदकलेमदकलानि
द्वितीयामदकलम्मदकलेमदकलानि
तृतीयामदकलेनमदकलाभ्याम्मदकलैः
चतुर्थीमदकलायमदकलाभ्याम्मदकलेभ्यः
पञ्चमीमदकलात् / मदकलाद्मदकलाभ्याम्मदकलेभ्यः
षष्ठीमदकलस्यमदकलयोःमदकलानाम्
सप्तमीमदकलेमदकलयोःमदकलेषु
सम्बोधनहे मदकलहे मदकलेहे मदकलानि

अर्थ: मृदुभाषी, अव्यक्तभाषी, अस्पष्टभाषी
संस्कृत: पर्याय: मदोत्कट

📚 अमरकोश में:
• मद से मस्त हाथी (२.८.३५) — पर्याय: मदोत्कट

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें