🕉️ 22 November 2026, Sunday · 11:17:17 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

मधुन्तम (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामधुन्तमःमधुन्तमौमधुन्तमाः
द्वितीयामधुन्तमम्मधुन्तमौमधुन्तमान्
तृतीयामधुन्तमेनमधुन्तमाभ्याम्मधुन्तमैः
चतुर्थीमधुन्तमायमधुन्तमाभ्याम्मधुन्तमेभ्यः
पञ्चमीमधुन्तमात् / मधुन्तमाद्मधुन्तमाभ्याम्मधुन्तमेभ्यः
षष्ठीमधुन्तमस्यमधुन्तमयोःमधुन्तमानाम्
सप्तमीमधुन्तमेमधुन्तमयोःमधुन्तमेषु
सम्बोधनहे मधुन्तमहे मधुन्तमौहे मधुन्तमाः

अर्थ: —
English: (a superl. of मधु formed analogously to मदिन्-तम) very sweet, VS.; VPrāt. Sch.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

मधुन्तम (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामधुन्तमत् / मधुन्तमद्मधुन्तमेमधुन्तमानि
द्वितीयामधुन्तमत् / मधुन्तमद्मधुन्तमेमधुन्तमानि
तृतीयामधुन्तमेनमधुन्तमाभ्याम्मधुन्तमैः
चतुर्थीमधुन्तमस्मैमधुन्तमाभ्याम्मधुन्तमेभ्यः
पञ्चमीमधुन्तमस्मात् / मधुन्तमस्माद्मधुन्तमाभ्याम्मधुन्तमेभ्यः
षष्ठीमधुन्तमस्यमधुन्तमयोःमधुन्तमेषाम्
सप्तमीमधुन्तमस्मिन्मधुन्तमयोःमधुन्तमेषु
सम्बोधनहे मधुन्तमत् / हे मधुन्तमद्हे मधुन्तमेहे मधुन्तमानि

अर्थ: —
English: (a superl. of मधु formed analogously to मदिन्-तम) very sweet, VS.; VPrāt. Sch.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬