🕉️ 22 November 2026, Sunday · 09:15:19 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

मधुव्रत (पुंलिङ्ग)

भौंरा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामधुव्रतःमधुव्रतौमधुव्रताः
द्वितीयामधुव्रतम्मधुव्रतौमधुव्रतान्
तृतीयामधुव्रतेनमधुव्रताभ्याम्मधुव्रतैः
चतुर्थीमधुव्रतायमधुव्रताभ्याम्मधुव्रतेभ्यः
पञ्चमीमधुव्रतात् / मधुव्रताद्मधुव्रताभ्याम्मधुव्रतेभ्यः
षष्ठीमधुव्रतस्यमधुव्रतयोःमधुव्रतानाम्
सप्तमीमधुव्रतेमधुव्रतयोःमधुव्रतेषु
सम्बोधनहे मधुव्रतहे मधुव्रतौहे मधुव्रताः

अर्थ: भौंरा
संस्कृत: पर्याय: मधुकर, मधुलिह्, मधुप, अलिन्, द्विरेफ

📚 अमरकोश में:
• भौंरे के नाम (२.५.३१) — पर्याय: मधुकर, मधुलिह्, मधुप, अली

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

मधुव्रत (नपुंसकलिङ्ग)

भौंरा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामधुव्रतम्मधुव्रतेमधुव्रतानि
द्वितीयामधुव्रतम्मधुव्रतेमधुव्रतानि
तृतीयामधुव्रतेनमधुव्रताभ्याम्मधुव्रतैः
चतुर्थीमधुव्रतायमधुव्रताभ्याम्मधुव्रतेभ्यः
पञ्चमीमधुव्रतात् / मधुव्रताद्मधुव्रताभ्याम्मधुव्रतेभ्यः
षष्ठीमधुव्रतस्यमधुव्रतयोःमधुव्रतानाम्
सप्तमीमधुव्रतेमधुव्रतयोःमधुव्रतेषु
सम्बोधनहे मधुव्रतहे मधुव्रतेहे मधुव्रतानि

अर्थ: भौंरा
संस्कृत: पर्याय: मधुकर, मधुलिह्, मधुप, अलिन्, द्विरेफ
English: occupied with sw°, RV.

📚 अमरकोश में:
• भौंरे के नाम (२.५.३१) — पर्याय: मधुकर, मधुलिह्, मधुप, अली

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬