🕉️ 20 November 2026, Friday · 09:13:23 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

मध्यन्य (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामध्यन्यःमध्यन्यौमध्यन्याः
द्वितीयामध्यन्यम्मध्यन्यौमध्यन्यान्
तृतीयामध्यन्येनमध्यन्याभ्याम्मध्यन्यैः
चतुर्थीमध्यन्यायमध्यन्याभ्याम्मध्यन्येभ्यः
पञ्चमीमध्यन्यात् / मध्यन्याद्मध्यन्याभ्याम्मध्यन्येभ्यः
षष्ठीमध्यन्यस्यमध्यन्ययोःमध्यन्यानाम्
सप्तमीमध्यन्येमध्यन्ययोःमध्यन्येषु
सम्बोधनहे मध्यन्यहे मध्यन्यौहे मध्यन्याः

अर्थ: —
English: occupying a middle place, having a m° rank or position (in any caste &c.), L.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

मध्यन्य (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामध्यन्यम्मध्यन्येमध्यन्यानि
द्वितीयामध्यन्यम्मध्यन्येमध्यन्यानि
तृतीयामध्यन्येनमध्यन्याभ्याम्मध्यन्यैः
चतुर्थीमध्यन्यायमध्यन्याभ्याम्मध्यन्येभ्यः
पञ्चमीमध्यन्यात् / मध्यन्याद्मध्यन्याभ्याम्मध्यन्येभ्यः
षष्ठीमध्यन्यस्यमध्यन्ययोःमध्यन्यानाम्
सप्तमीमध्यन्येमध्यन्ययोःमध्यन्येषु
सम्बोधनहे मध्यन्यहे मध्यन्येहे मध्यन्यानि

अर्थ: —
English: occupying a middle place, having a m° rank or position (in any caste &c.), L.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें