🕉️ 20 November 2026, Friday · 07:28:58 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

मध्यमीय (पुंलिङ्ग)

बीच का, केन्द्रिय

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामध्यमीयःमध्यमीयौमध्यमीयाः
द्वितीयामध्यमीयम्मध्यमीयौमध्यमीयान्
तृतीयामध्यमीयेनमध्यमीयाभ्याम्मध्यमीयैः
चतुर्थीमध्यमीयायमध्यमीयाभ्याम्मध्यमीयेभ्यः
पञ्चमीमध्यमीयात् / मध्यमीयाद्मध्यमीयाभ्याम्मध्यमीयेभ्यः
षष्ठीमध्यमीयस्यमध्यमीययोःमध्यमीयानाम्
सप्तमीमध्यमीयेमध्यमीययोःमध्यमीयेषु
सम्बोधनहे मध्यमीयहे मध्यमीयौहे मध्यमीयाः

अर्थ: बीच का, केन्द्रिय

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

मध्यमीय (नपुंसकलिङ्ग)

बीच का, केन्द्रिय

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामध्यमीयम्मध्यमीयेमध्यमीयानि
द्वितीयामध्यमीयम्मध्यमीयेमध्यमीयानि
तृतीयामध्यमीयेनमध्यमीयाभ्याम्मध्यमीयैः
चतुर्थीमध्यमीयायमध्यमीयाभ्याम्मध्यमीयेभ्यः
पञ्चमीमध्यमीयात् / मध्यमीयाद्मध्यमीयाभ्याम्मध्यमीयेभ्यः
षष्ठीमध्यमीयस्यमध्यमीययोःमध्यमीयानाम्
सप्तमीमध्यमीयेमध्यमीययोःमध्यमीयेषु
सम्बोधनहे मध्यमीयहे मध्यमीयेहे मध्यमीयानि

अर्थ: बीच का, केन्द्रिय

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें