🕉️ 20 November 2026, Friday · 12:49:39 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

मनसिज (पुंलिङ्ग)

अलुक् स . " कामदेव

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामनसिजःमनसिजौमनसिजाः
द्वितीयामनसिजम्मनसिजौमनसिजान्
तृतीयामनसिजेनमनसिजाभ्याम्मनसिजैः
चतुर्थीमनसिजायमनसिजाभ्याम्मनसिजेभ्यः
पञ्चमीमनसिजात् / मनसिजाद्मनसिजाभ्याम्मनसिजेभ्यः
षष्ठीमनसिजस्यमनसिजयोःमनसिजानाम्
सप्तमीमनसिजेमनसिजयोःमनसिजेषु
सम्बोधनहे मनसिजहे मनसिजौहे मनसिजाः

अर्थ: अलुक् स . " कामदेव
संस्कृत: पर्याय: मदन, मन्मथ, मार, प्रद्युम्न, मीनकेतन

📚 अमरकोश में:
• कामदेव के और नाम (१.१.२८) — पर्याय: शम्बरारि, कुसुमेषु, अनन्यज, पुष्पधन्वा, रतिपति, मकरध्वज, आत्मभू

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें