🕉️ 21 November 2026, Saturday · 09:43:45 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

मनस्ताल (पुंलिङ्ग)

मनस् (मन, हृदय) + ताल (ताड का वृक्ष)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामनस्तालःमनस्तालौमनस्तालाः
द्वितीयामनस्तालम्मनस्तालौमनस्तालान्
तृतीयामनस्तालेनमनस्तालाभ्याम्मनस्तालैः
चतुर्थीमनस्तालायमनस्तालाभ्याम्मनस्तालेभ्यः
पञ्चमीमनस्तालात् / मनस्तालाद्मनस्तालाभ्याम्मनस्तालेभ्यः
षष्ठीमनस्तालस्यमनस्तालयोःमनस्तालानाम्
सप्तमीमनस्तालेमनस्तालयोःमनस्तालेषु
सम्बोधनहे मनस्तालहे मनस्तालौहे मनस्तालाः

अर्थ: मनस् (मन, हृदय) + ताल (ताड का वृक्ष)
English: N. of the lion on which Durgā is carried, L.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें