🕉️ 20 November 2026, Friday · 06:02:39 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

मनस्यु (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामनस्युःमनस्यूमनस्यवः
द्वितीयामनस्युम्मनस्यूमनस्यून्
तृतीयामनस्युनामनस्युभ्याम्मनस्युभिः
चतुर्थीमनस्यवेमनस्युभ्याम्मनस्युभ्यः
पञ्चमीमनस्योःमनस्युभ्याम्मनस्युभ्यः
षष्ठीमनस्योःमनस्य्वोःमनस्यूनाम्
सप्तमीमनस्यौमनस्य्वोःमनस्युषु
सम्बोधनहे मनस्योहे मनस्यूहे मनस्यवः

अर्थ: —
English: (prob.) wishing, desiring, RV.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

मनस्यु (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामनस्युमनस्युनीमनस्यूनि
द्वितीयामनस्युमनस्युनीमनस्यूनि
तृतीयामनस्युनामनस्युभ्याम्मनस्युभिः
चतुर्थीमनस्युने / मनस्यवेमनस्युभ्याम्मनस्युभ्यः
पञ्चमीमनस्युनः / मनस्योःमनस्युभ्याम्मनस्युभ्यः
षष्ठीमनस्युनः / मनस्योःमनस्युनोः / मनस्य्वोःमनस्यूनाम्
सप्तमीमनस्युनि / मनस्यौमनस्युनोः / मनस्य्वोःमनस्युषु
सम्बोधनहे मनस्यु / हे मनस्योहे मनस्युनीहे मनस्यूनि

अर्थ: —
English: (prob.) wishing, desiring, RV.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें