🕉️ 21 November 2026, Saturday · 06:52:53 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

मर्मत्र (नपुंसकलिङ्ग)

जिरहबख्तर

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामर्मत्रम्मर्मत्रेमर्मत्राणि
द्वितीयामर्मत्रम्मर्मत्रेमर्मत्राणि
तृतीयामर्मत्रेणमर्मत्राभ्याम्मर्मत्रैः
चतुर्थीमर्मत्रायमर्मत्राभ्याम्मर्मत्रेभ्यः
पञ्चमीमर्मत्रात् / मर्मत्राद्मर्मत्राभ्याम्मर्मत्रेभ्यः
षष्ठीमर्मत्रस्यमर्मत्रयोःमर्मत्राणाम्
सप्तमीमर्मत्रेमर्मत्रयोःमर्मत्रेषु
सम्बोधनहे मर्मत्रहे मर्मत्रेहे मर्मत्राणि

अर्थ: जिरहबख्तर

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें