🕉️ 20 November 2026, Friday · 03:00:53 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

मर्ममय (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामर्ममयःमर्ममयौमर्ममयाः
द्वितीयामर्ममयम्मर्ममयौमर्ममयान्
तृतीयामर्ममयेणमर्ममयाभ्याम्मर्ममयैः
चतुर्थीमर्ममयायमर्ममयाभ्याम्मर्ममयेभ्यः
पञ्चमीमर्ममयात् / मर्ममयाद्मर्ममयाभ्याम्मर्ममयेभ्यः
षष्ठीमर्ममयस्यमर्ममययोःमर्ममयाणाम्
सप्तमीमर्ममयेमर्ममययोःमर्ममयेषु
सम्बोधनहे मर्ममयहे मर्ममयौहे मर्ममयाः

अर्थ: —
English: consisting of or relating to the v°, containing secrets, Pañcat.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

मर्ममय (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामर्ममयम्मर्ममयेमर्ममयाणि
द्वितीयामर्ममयम्मर्ममयेमर्ममयाणि
तृतीयामर्ममयेणमर्ममयाभ्याम्मर्ममयैः
चतुर्थीमर्ममयायमर्ममयाभ्याम्मर्ममयेभ्यः
पञ्चमीमर्ममयात् / मर्ममयाद्मर्ममयाभ्याम्मर्ममयेभ्यः
षष्ठीमर्ममयस्यमर्ममययोःमर्ममयाणाम्
सप्तमीमर्ममयेमर्ममययोःमर्ममयेषु
सम्बोधनहे मर्ममयहे मर्ममयेहे मर्ममयाणि

अर्थ: —
English: consisting of or relating to the v°, containing secrets, Pañcat.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें