🕉️ 19 November 2026, Thursday · 09:00:47 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

मलघ्न (पुंलिङ्ग)

परिमार्जक, शोधक

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामलघ्नःमलघ्नौमलघ्नाः
द्वितीयामलघ्नम्मलघ्नौमलघ्नान्
तृतीयामलघ्नेनमलघ्नाभ्याम्मलघ्नैः
चतुर्थीमलघ्नायमलघ्नाभ्याम्मलघ्नेभ्यः
पञ्चमीमलघ्नात् / मलघ्नाद्मलघ्नाभ्याम्मलघ्नेभ्यः
षष्ठीमलघ्नस्यमलघ्नयोःमलघ्नानाम्
सप्तमीमलघ्नेमलघ्नयोःमलघ्नेषु
सम्बोधनहे मलघ्नहे मलघ्नौहे मलघ्नाः

अर्थ: परिमार्जक, शोधक

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

मलघ्न (नपुंसकलिङ्ग)

परिमार्जक, शोधक

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामलघ्नम्मलघ्नेमलघ्नानि
द्वितीयामलघ्नम्मलघ्नेमलघ्नानि
तृतीयामलघ्नेनमलघ्नाभ्याम्मलघ्नैः
चतुर्थीमलघ्नायमलघ्नाभ्याम्मलघ्नेभ्यः
पञ्चमीमलघ्नात् / मलघ्नाद्मलघ्नाभ्याम्मलघ्नेभ्यः
षष्ठीमलघ्नस्यमलघ्नयोःमलघ्नानाम्
सप्तमीमलघ्नेमलघ्नयोःमलघ्नेषु
सम्बोधनहे मलघ्नहे मलघ्नेहे मलघ्नानि

अर्थ: परिमार्जक, शोधक

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें