🕉️ 19 November 2026, Thursday · 02:17:42 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

मलयज (पुंलिङ्ग)

चन्दन का वृक्ष

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामलयजःमलयजौमलयजाः
द्वितीयामलयजम्मलयजौमलयजान्
तृतीयामलयजेनमलयजाभ्याम्मलयजैः
चतुर्थीमलयजायमलयजाभ्याम्मलयजेभ्यः
पञ्चमीमलयजात् / मलयजाद्मलयजाभ्याम्मलयजेभ्यः
षष्ठीमलयजस्यमलयजयोःमलयजानाम्
सप्तमीमलयजेमलयजयोःमलयजेषु
सम्बोधनहे मलयजहे मलयजौहे मलयजाः

अर्थ: चन्दन का वृक्ष
संस्कृत: पर्याय: गन्धसार, भद्रश्री, चन्दन

📚 अमरकोश में:
• चन्दन (२.६.१३२) — पर्याय: गन्धसार, भद्रश्री, चन्दन

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

मलयज (नपुंसकलिङ्ग)

चन्दन की लकड़ी

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामलयजम्मलयजेमलयजानि
द्वितीयामलयजम्मलयजेमलयजानि
तृतीयामलयजेनमलयजाभ्याम्मलयजैः
चतुर्थीमलयजायमलयजाभ्याम्मलयजेभ्यः
पञ्चमीमलयजात् / मलयजाद्मलयजाभ्याम्मलयजेभ्यः
षष्ठीमलयजस्यमलयजयोःमलयजानाम्
सप्तमीमलयजेमलयजयोःमलयजेषु
सम्बोधनहे मलयजहे मलयजेहे मलयजानि

अर्थ: चन्दन की लकड़ी
संस्कृत: पर्याय: गन्धसार, भद्रश्री, चन्दन

📚 अमरकोश में:
• चन्दन (२.६.१३२) — पर्याय: गन्धसार, भद्रश्री, चन्दन

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें