🕉️ 21 November 2026, Saturday · 07:47:55 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

मषिपण्य (पुंलिङ्ग)

मषि (दीवे की स्याही, काजल) + पण्य (वर्तन, वस्तु)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामषिपण्यःमषिपण्यौमषिपण्याः
द्वितीयामषिपण्यम्मषिपण्यौमषिपण्यान्
तृतीयामषिपण्येनमषिपण्याभ्याम्मषिपण्यैः
चतुर्थीमषिपण्यायमषिपण्याभ्याम्मषिपण्येभ्यः
पञ्चमीमषिपण्यात् / मषिपण्याद्मषिपण्याभ्याम्मषिपण्येभ्यः
षष्ठीमषिपण्यस्यमषिपण्ययोःमषिपण्यानाम्
सप्तमीमषिपण्येमषिपण्ययोःमषिपण्येषु
सम्बोधनहे मषिपण्यहे मषिपण्यौहे मषिपण्याः

अर्थ: मषि (दीवे की स्याही, काजल) + पण्य (वर्तन, वस्तु)
English: a writer, clerk, L.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें