🕉️ 20 November 2026, Friday · 01:34:59 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

महत्कथ (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामहत्कथःमहत्कथौमहत्कथाः
द्वितीयामहत्कथम्महत्कथौमहत्कथान्
तृतीयामहत्कथेनमहत्कथाभ्याम्महत्कथैः
चतुर्थीमहत्कथायमहत्कथाभ्याम्महत्कथेभ्यः
पञ्चमीमहत्कथात् / महत्कथाद्महत्कथाभ्याम्महत्कथेभ्यः
षष्ठीमहत्कथस्यमहत्कथयोःमहत्कथानाम्
सप्तमीमहत्कथेमहत्कथयोःमहत्कथेषु
सम्बोधनहे महत्कथहे महत्कथौहे महत्कथाः

अर्थ: —
English: talked about by the great, mentioned by them, BhP.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

महत्कथ (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामहत्कथम्महत्कथेमहत्कथानि
द्वितीयामहत्कथम्महत्कथेमहत्कथानि
तृतीयामहत्कथेनमहत्कथाभ्याम्महत्कथैः
चतुर्थीमहत्कथायमहत्कथाभ्याम्महत्कथेभ्यः
पञ्चमीमहत्कथात् / महत्कथाद्महत्कथाभ्याम्महत्कथेभ्यः
षष्ठीमहत्कथस्यमहत्कथयोःमहत्कथानाम्
सप्तमीमहत्कथेमहत्कथयोःमहत्कथेषु
सम्बोधनहे महत्कथहे महत्कथेहे महत्कथानि

अर्थ: —
English: talked about by the great, mentioned by them, BhP.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें