🕉️ 20 November 2026, Friday · 12:16:49 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

महत्तम (पुंलिङ्ग)

महत् (बड़ा, वृहद्) + तम (राहु का विशेषण)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामहत्तमःमहत्तमौमहत्तमाः
द्वितीयामहत्तमम्महत्तमौमहत्तमान्
तृतीयामहत्तमेनमहत्तमाभ्याम्महत्तमैः
चतुर्थीमहत्तमायमहत्तमाभ्याम्महत्तमेभ्यः
पञ्चमीमहत्तमात् / महत्तमाद्महत्तमाभ्याम्महत्तमेभ्यः
षष्ठीमहत्तमस्यमहत्तमयोःमहत्तमानाम्
सप्तमीमहत्तमेमहत्तमयोःमहत्तमेषु
सम्बोधनहे महत्तमहे महत्तमौहे महत्तमाः

अर्थ: महत् (बड़ा, वृहद्) + तम (राहु का विशेषण)
English: greatest or very great

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

महत्तम (नपुंसकलिङ्ग)

महत् (बड़ा, वृहद्) + तम (अन्धकार)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामहत्तमत् / महत्तमद्महत्तमेमहत्तमानि
द्वितीयामहत्तमत् / महत्तमद्महत्तमेमहत्तमानि
तृतीयामहत्तमेनमहत्तमाभ्याम्महत्तमैः
चतुर्थीमहत्तमस्मैमहत्तमाभ्याम्महत्तमेभ्यः
पञ्चमीमहत्तमस्मात् / महत्तमस्माद्महत्तमाभ्याम्महत्तमेभ्यः
षष्ठीमहत्तमस्यमहत्तमयोःमहत्तमेषाम्
सप्तमीमहत्तमस्मिन्महत्तमयोःमहत्तमेषु
सम्बोधनहे महत्तमत् / हे महत्तमद्हे महत्तमेहे महत्तमानि

अर्थ: महत् (बड़ा, वृहद्) + तम (अन्धकार)
English: greatest or very great

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें