🕉️ 19 November 2026, Thursday · 03:37:24 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

महन् (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

🔎 आपका लिखा रूप महनि = सप्तमी विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामहःमह्नी / महनीमहानि
द्वितीयामहःमह्नी / महनीमहानि
तृतीयामह्नामहोभ्याम्महोभिः
चतुर्थीमह्नेमहोभ्याम्महोभ्यः
पञ्चमीमह्नःमहोभ्याम्महोभ्यः
षष्ठीमह्नःमह्नोःमह्नाम्
सप्तमीमह्नि / महनिमह्नोःमहःसु / महस्सु
सम्बोधनहे महःहे मह्नी / हे महनीहे महानि

अर्थ: —
English: greatness, might, power, abundance (only instr. sg. मह्ना॑ and once pl. मह॑भिः, which also = greatly, mightily

📚 अमरकोश में:
• उत्सव के नाम (१.७.४०) — पर्याय: क्षण, उद्धर्ष, उद्धव, उत्सव

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें