🕉️ 22 November 2026, Sunday · 10:17:17 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

महल्लिक (पुंलिङ्ग)

राजा के अन्तःपुर में रहने वाला खोजा या हिजड़ा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामहल्लिकःमहल्लिकौमहल्लिकाः
द्वितीयामहल्लिकम्महल्लिकौमहल्लिकान्
तृतीयामहल्लिकेनमहल्लिकाभ्याम्महल्लिकैः
चतुर्थीमहल्लिकायमहल्लिकाभ्याम्महल्लिकेभ्यः
पञ्चमीमहल्लिकात् / महल्लिकाद्महल्लिकाभ्याम्महल्लिकेभ्यः
षष्ठीमहल्लिकस्यमहल्लिकयोःमहल्लिकानाम्
सप्तमीमहल्लिकेमहल्लिकयोःमहल्लिकेषु
सम्बोधनहे महल्लिकहे महल्लिकौहे महल्लिकाः

अर्थ: राजा के अन्तःपुर में रहने वाला खोजा या हिजड़ा

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬