🕉️ 20 November 2026, Friday · 08:56:35 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

महादान (नपुंसकलिङ्ग)

मह (उत्सव, त्योहार) + आदान (लेना, स्वीकार करना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामहादानम्महादानेमहादानानि
द्वितीयामहादानम्महादानेमहादानानि
तृतीयामहादानेनमहादानाभ्याम्महादानैः
चतुर्थीमहादानायमहादानाभ्याम्महादानेभ्यः
पञ्चमीमहादानात् / महादानाद्महादानाभ्याम्महादानेभ्यः
षष्ठीमहादानस्यमहादानयोःमहादानानाम्
सप्तमीमहादानेमहादानयोःमहादानेषु
सम्बोधनहे महादानहे महादानेहे महादानानि

अर्थ: मह (उत्सव, त्योहार) + आदान (लेना, स्वीकार करना)
English: ‘great gift’, N. of certain valuable gifts (16 are enumerated), Pañcar.; Cat.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें