🕉️ 20 November 2026, Friday · 11:24:47 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

महामति (पुंलिङ्ग)

उच्चमनस्क

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामहामतिःमहामतीमहामतयः
द्वितीयामहामतिम्महामतीमहामतीन्
तृतीयामहामतिनामहामतिभ्याम्महामतिभिः
चतुर्थीमहामतयेमहामतिभ्याम्महामतिभ्यः
पञ्चमीमहामतेःमहामतिभ्याम्महामतिभ्यः
षष्ठीमहामतेःमहामत्योःमहामतीनाम्
सप्तमीमहामतौमहामत्योःमहामतिषु
सम्बोधनहे महामतेहे महामतीहे महामतयः

अर्थ: उच्चमनस्क

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

महामति (स्त्रीलिङ्ग)

उच्चमनस्क

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामहामतिःमहामतीमहामतयः
द्वितीयामहामतिम्महामतीमहामतीः
तृतीयामहामत्यामहामतिभ्याम्महामतिभिः
चतुर्थीमहामतये / महामत्यैमहामतिभ्याम्महामतिभ्यः
पञ्चमीमहामतेः / महामत्याःमहामतिभ्याम्महामतिभ्यः
षष्ठीमहामतेः / महामत्याःमहामत्योःमहामतीनाम्
सप्तमीमहामतौ / महामत्याम्महामत्योःमहामतिषु
सम्बोधनहे महामतेहे महामतीहे महामतयः

अर्थ: उच्चमनस्क

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

महामति (नपुंसकलिङ्ग)

उच्चमनस्क

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामहामतिमहामतिनीमहामतीनि
द्वितीयामहामतिमहामतिनीमहामतीनि
तृतीयामहामतिनामहामतिभ्याम्महामतिभिः
चतुर्थीमहामतिने / महामतयेमहामतिभ्याम्महामतिभ्यः
पञ्चमीमहामतिनः / महामतेःमहामतिभ्याम्महामतिभ्यः
षष्ठीमहामतिनः / महामतेःमहामतिनोः / महामत्योःमहामतीनाम्
सप्तमीमहामतिनि / महामतौमहामतिनोः / महामत्योःमहामतिषु
सम्बोधनहे महामति / हे महामतेहे महामतिनीहे महामतीनि

अर्थ: उच्चमनस्क

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें