🕉️ 23 November 2026, Monday · 12:42:56 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

महाराज्य (नपुंसकलिङ्ग)

महा (गाय) + राज्य (राजकीयता, प्रभुसत्ता)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामहाराज्यम्महाराज्येमहाराज्यानि
द्वितीयामहाराज्यम्महाराज्येमहाराज्यानि
तृतीयामहाराज्येनमहाराज्याभ्याम्महाराज्यैः
चतुर्थीमहाराज्यायमहाराज्याभ्याम्महाराज्येभ्यः
पञ्चमीमहाराज्यात् / महाराज्याद्महाराज्याभ्याम्महाराज्येभ्यः
षष्ठीमहाराज्यस्यमहाराज्ययोःमहाराज्यानाम्
सप्तमीमहाराज्येमहाराज्ययोःमहाराज्येषु
सम्बोधनहे महाराज्यहे महाराज्येहे महाराज्यानि

अर्थ: महा (गाय) + राज्य (राजकीयता, प्रभुसत्ता)
English: the rank or title of a reigning sovereign, MBh.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬