🕉️ 22 November 2026, Sunday · 01:16:21 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

महाशय्या (स्त्रीलिङ्ग)

महा (गाय) + शय्या (बिस्तरा, बिछौना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामहाशय्यामहाशय्येमहाशय्याः
द्वितीयामहाशय्याम्महाशय्येमहाशय्याः
तृतीयामहाशय्ययामहाशय्याभ्याम्महाशय्याभिः
चतुर्थीमहाशय्यायैमहाशय्याभ्याम्महाशय्याभ्यः
पञ्चमीमहाशय्यायाःमहाशय्याभ्याम्महाशय्याभ्यः
षष्ठीमहाशय्यायाःमहाशय्ययोःमहाशय्यानाम्
सप्तमीमहाशय्यायाम्महाशय्ययोःमहाशय्यासु
सम्बोधनहे महाशय्येहे महाशय्येहे महाशय्याः

अर्थ: महा (गाय) + शय्या (बिस्तरा, बिछौना)
English: a gr° or lofty or splendid couch, Bhartṛ.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬