🕉️ 22 November 2026, Sunday · 07:25:07 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

महिन्तम (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामहिन्तमःमहिन्तमौमहिन्तमाः
द्वितीयामहिन्तमम्महिन्तमौमहिन्तमान्
तृतीयामहिन्तमेनमहिन्तमाभ्याम्महिन्तमैः
चतुर्थीमहिन्तमायमहिन्तमाभ्याम्महिन्तमेभ्यः
पञ्चमीमहिन्तमात् / महिन्तमाद्महिन्तमाभ्याम्महिन्तमेभ्यः
षष्ठीमहिन्तमस्यमहिन्तमयोःमहिन्तमानाम्
सप्तमीमहिन्तमेमहिन्तमयोःमहिन्तमेषु
सम्बोधनहे महिन्तमहे महिन्तमौहे महिन्तमाः

अर्थ: —
English: , RV. x, 115, 6

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

महिन्तम (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामहिन्तमत् / महिन्तमद्महिन्तमेमहिन्तमानि
द्वितीयामहिन्तमत् / महिन्तमद्महिन्तमेमहिन्तमानि
तृतीयामहिन्तमेनमहिन्तमाभ्याम्महिन्तमैः
चतुर्थीमहिन्तमस्मैमहिन्तमाभ्याम्महिन्तमेभ्यः
पञ्चमीमहिन्तमस्मात् / महिन्तमस्माद्महिन्तमाभ्याम्महिन्तमेभ्यः
षष्ठीमहिन्तमस्यमहिन्तमयोःमहिन्तमेषाम्
सप्तमीमहिन्तमस्मिन्महिन्तमयोःमहिन्तमेषु
सम्बोधनहे महिन्तमत् / हे महिन्तमद्हे महिन्तमेहे महिन्तमानि

अर्थ: —
English: , RV. x, 115, 6

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬