🕉️ 20 November 2026, Friday · 05:23:38 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

महिमति (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामहिमतिःमहिमतीमहिमतयः
द्वितीयामहिमतिम्महिमतीमहिमतीन्
तृतीयामहिमतिनामहिमतिभ्याम्महिमतिभिः
चतुर्थीमहिमतयेमहिमतिभ्याम्महिमतिभ्यः
पञ्चमीमहिमतेःमहिमतिभ्याम्महिमतिभ्यः
षष्ठीमहिमतेःमहिमत्योःमहिमतीनाम्
सप्तमीमहिमतौमहिमत्योःमहिमतिषु
सम्बोधनहे महिमतेहे महिमतीहे महिमतयः

अर्थ: —
English: (only in voc. महे-मते) high-minded (said of Indra), RV.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

महिमति (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामहिमतिमहिमतिनीमहिमतीनि
द्वितीयामहिमतिमहिमतिनीमहिमतीनि
तृतीयामहिमतिनामहिमतिभ्याम्महिमतिभिः
चतुर्थीमहिमतिने / महिमतयेमहिमतिभ्याम्महिमतिभ्यः
पञ्चमीमहिमतिनः / महिमतेःमहिमतिभ्याम्महिमतिभ्यः
षष्ठीमहिमतिनः / महिमतेःमहिमतिनोः / महिमत्योःमहिमतीनाम्
सप्तमीमहिमतिनि / महिमतौमहिमतिनोः / महिमत्योःमहिमतिषु
सम्बोधनहे महिमति / हे महिमतेहे महिमतिनीहे महिमतीनि

अर्थ: —
English: (only in voc. महे-मते) high-minded (said of Indra), RV.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें