🕉️ 20 November 2026, Friday · 09:49:14 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

महेच्छ (पुंलिङ्ग)

उदारचेता, उदारमना, महामना, उदारचरित्र

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामहेच्छःमहेच्छौमहेच्छाः
द्वितीयामहेच्छम्महेच्छौमहेच्छान्
तृतीयामहेच्छेनमहेच्छाभ्याम्महेच्छैः
चतुर्थीमहेच्छायमहेच्छाभ्याम्महेच्छेभ्यः
पञ्चमीमहेच्छात् / महेच्छाद्महेच्छाभ्याम्महेच्छेभ्यः
षष्ठीमहेच्छस्यमहेच्छयोःमहेच्छानाम्
सप्तमीमहेच्छेमहेच्छयोःमहेच्छेषु
सम्बोधनहे महेच्छहे महेच्छौहे महेच्छाः

अर्थ: उदारचेता, उदारमना, महामना, उदारचरित्र
संस्कृत: पर्याय: महाशय

📚 अमरकोश में:

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

महेच्छ (नपुंसकलिङ्ग)

उदारचेता, उदारमना, महामना, उदारचरित्र

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामहेच्छम्महेच्छेमहेच्छानि
द्वितीयामहेच्छम्महेच्छेमहेच्छानि
तृतीयामहेच्छेनमहेच्छाभ्याम्महेच्छैः
चतुर्थीमहेच्छायमहेच्छाभ्याम्महेच्छेभ्यः
पञ्चमीमहेच्छात् / महेच्छाद्महेच्छाभ्याम्महेच्छेभ्यः
षष्ठीमहेच्छस्यमहेच्छयोःमहेच्छानाम्
सप्तमीमहेच्छेमहेच्छयोःमहेच्छेषु
सम्बोधनहे महेच्छहे महेच्छेहे महेच्छानि

अर्थ: उदारचेता, उदारमना, महामना, उदारचरित्र
संस्कृत: पर्याय: महाशय

📚 अमरकोश में:

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें