🕉️ 20 November 2026, Friday · 02:50:44 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

माणव्य (नपुंसकलिङ्ग)

माणवानां समूहः यत् बच्चों या छोकरों की टोली

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामाणव्यम्माणव्येमाणव्यानि
द्वितीयामाणव्यम्माणव्येमाणव्यानि
तृतीयामाणव्येनमाणव्याभ्याम्माणव्यैः
चतुर्थीमाणव्यायमाणव्याभ्याम्माणव्येभ्यः
पञ्चमीमाणव्यात् / माणव्याद्माणव्याभ्याम्माणव्येभ्यः
षष्ठीमाणव्यस्यमाणव्ययोःमाणव्यानाम्
सप्तमीमाणव्येमाणव्ययोःमाणव्येषु
सम्बोधनहे माणव्यहे माणव्येहे माणव्यानि

अर्थ: माणवानां समूहः यत् बच्चों या छोकरों की टोली
संस्कृत: पर्याय: मानुष्यक

📚 अमरकोश में:

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें