🕉️ 22 November 2026, Sunday · 01:14:04 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

माध्वीक (नपुंसकलिङ्ग)

मधुना मधूकपुष्पेण निर्वृत्तम्-ईकक् एक प्रकार की शराब जो मधूक वृक्ष के फूलों से तैयार की जाती हैं

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामाध्वीकम्माध्वीकेमाध्वीकानि
द्वितीयामाध्वीकम्माध्वीकेमाध्वीकानि
तृतीयामाध्वीकेनमाध्वीकाभ्याम्माध्वीकैः
चतुर्थीमाध्वीकायमाध्वीकाभ्याम्माध्वीकेभ्यः
पञ्चमीमाध्वीकात् / माध्वीकाद्माध्वीकाभ्याम्माध्वीकेभ्यः
षष्ठीमाध्वीकस्यमाध्वीकयोःमाध्वीकानाम्
सप्तमीमाध्वीकेमाध्वीकयोःमाध्वीकेषु
सम्बोधनहे माध्वीकहे माध्वीकेहे माध्वीकानि

अर्थ: मधुना मधूकपुष्पेण निर्वृत्तम्-ईकक् एक प्रकार की शराब जो मधूक वृक्ष के फूलों से तैयार की जाती हैं

📚 अमरकोश में:
• महुए के फूलों का आसव (२.१०.४१) — पर्याय: मध्वासव, माधवक, मधु

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬