🕉️ 21 November 2026, Saturday · 11:56:42 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

मानभृत् (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामानभृत् / मानभृद्मानभृतौमानभृतः
द्वितीयामानभृतम्मानभृतौमानभृतः
तृतीयामानभृतामानभृद्भ्याम्मानभृद्भिः
चतुर्थीमानभृतेमानभृद्भ्याम्मानभृद्भ्यः
पञ्चमीमानभृतःमानभृद्भ्याम्मानभृद्भ्यः
षष्ठीमानभृतःमानभृतोःमानभृताम्
सप्तमीमानभृतिमानभृतोःमानभृत्सु
सम्बोधनहे मानभृत् / हे मानभृद्हे मानभृतौहे मानभृतः

अर्थ: —
English: possessing pride, Kir.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

मानभृत् (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामानभृत् / मानभृद्मानभृतीमानभृन्ति
द्वितीयामानभृत् / मानभृद्मानभृतीमानभृन्ति / मानभानि
तृतीयामानभ्ना / मानभृतामानभृद्भ्याम् / मानभभ्याम्मानभृद्भिः / मानभभिः
चतुर्थीमानभ्ने / मानभृतेमानभृद्भ्याम् / मानभभ्याम्मानभृद्भ्यः / मानभभ्यः
पञ्चमीमानभ्नः / मानभृतःमानभृद्भ्याम् / मानभभ्याम्मानभृद्भ्यः / मानभभ्यः
षष्ठीमानभ्नः / मानभृतःमानभ्नोः / मानभृतोःमानभ्नाम् / मानभृताम्
सप्तमीमानभनि / मानभ्नि / मानभृतिमानभ्नोः / मानभृतोःमानभृत्सु / मानभसु
सम्बोधनहे मानभृत् / हे मानभृद्हे मानभृतीहे मानभृन्ति

अर्थ: —
English: possessing pride, Kir.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें