🕉️ 20 November 2026, Friday · 02:57:05 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

मान्यव (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामान्यवःमान्यवौमान्यवाः
द्वितीयामान्यवम्मान्यवौमान्यवान्
तृतीयामान्यवेनमान्यवाभ्याम्मान्यवैः
चतुर्थीमान्यवायमान्यवाभ्याम्मान्यवेभ्यः
पञ्चमीमान्यवात् / मान्यवाद्मान्यवाभ्याम्मान्यवेभ्यः
षष्ठीमान्यवस्यमान्यवयोःमान्यवानाम्
सप्तमीमान्यवेमान्यवयोःमान्यवेषु
सम्बोधनहे मान्यवहे मान्यवौहे मान्यवाः

अर्थ: —
English: relating to Manyu, Nir.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

मान्यव (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामान्यवम्मान्यवेमान्यवानि
द्वितीयामान्यवम्मान्यवेमान्यवानि
तृतीयामान्यवेनमान्यवाभ्याम्मान्यवैः
चतुर्थीमान्यवायमान्यवाभ्याम्मान्यवेभ्यः
पञ्चमीमान्यवात् / मान्यवाद्मान्यवाभ्याम्मान्यवेभ्यः
षष्ठीमान्यवस्यमान्यवयोःमान्यवानाम्
सप्तमीमान्यवेमान्यवयोःमान्यवेषु
सम्बोधनहे मान्यवहे मान्यवेहे मान्यवानि

अर्थ: —
English: relating to Manyu, Nir.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें