🕉️ 19 November 2026, Thursday · 11:10:45 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

माय (पुंलिङ्ग)

जादूगर, बाजीगर, ऐन्द्रजालिक

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामायःमायौमायाः
द्वितीयामायम्मायौमायान्
तृतीयामायेनमायाभ्याम्मायैः
चतुर्थीमायायमायाभ्याम्मायेभ्यः
पञ्चमीमायात् / मायाद्मायाभ्याम्मायेभ्यः
षष्ठीमायस्यमाययोःमायानाम्
सप्तमीमायेमाययोःमायेषु
सम्बोधनहे मायहे मायौहे मायाः

अर्थ: जादूगर, बाजीगर, ऐन्द्रजालिक

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

माय (नपुंसकलिङ्ग)

जादूगर, बाजीगर, ऐन्द्रजालिक

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमामायम्मायेमायानि
द्वितीयामायम्मायेमायानि
तृतीयामायेनमायाभ्याम्मायैः
चतुर्थीमायायमायाभ्याम्मायेभ्यः
पञ्चमीमायात् / मायाद्मायाभ्याम्मायेभ्यः
षष्ठीमायस्यमाययोःमायानाम्
सप्तमीमायेमाययोःमायेषु
सम्बोधनहे मायहे मायेहे मायानि

अर्थ: जादूगर, बाजीगर, ऐन्द्रजालिक
English: (√ 3. मा) measuring (See धान्य-म्°)

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें